Το 1909, ο Αμερικανός αστρονόμος William Pickering πρότεινε ένα σύστημα τεράστιων, συγχρονισμένων κατόπτρων στην έρημο, ώστε η Γη να στείλει φωτεινά σήματα στον Άρη. Το ζητούμενο δεν ήταν απλώς να παρατηρηθεί καλύτερα ο γειτονικός πλανήτης. Ήταν να απαντήσει κάποιος από εκεί. Η πρόταση, με εκτιμώμενο κόστος δέκα εκατομμυρίων δολαρίων της εποχής, ανήκει στην πρώιμη ιστορία μιας ιδέας που παραμένει ζωντανή: αντί η ανθρωπότητα να περιμένει ένα εξωγήινο μήνυμα, να στείλει εκείνη το πρώτο.
Σήμερα, αυτή η δραστηριότητα είναι γνωστή ως METI, από το αγγλικό Messaging Extraterrestrial Intelligence, δηλαδή αποστολή μηνυμάτων προς εξωγήινη νοημοσύνη. Διαφέρει από το SETI, την αναζήτηση εξωγήινης νοημοσύνης, ως προς την κατεύθυνση της επικοινωνίας. Στο SETI αναζητούνται σήματα ή άλλα ίχνη τεχνολογίας· στο METI σχεδιάζεται ένα μήνυμα με σκοπό να γίνει αντιληπτό από έναν πιθανό εξωγήινο παραλήπτη. Ένα ραδιοτηλεσκόπιο που ακούει και ένας πομπός που εκπέμπει υπηρετούν συγγενικές, αλλά όχι ταυτόσημες επιδιώξεις.
Οι πρώτες προτάσεις επικοινωνίας είχαν έναν στόχο που έμοιαζε τότε πολύ πιο προσιτός από έναν μακρινό αστέρα: τον Άρη. Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο Ιταλός αστρονόμος Giovanni Schiaparelli περιέγραψε αχνές γραμμές στην επιφάνειά του με τη λέξη «canali». Η λέξη ερμηνεύτηκε ως αναφορά σε τεχνητές διώρυγες, ενισχύοντας την εικόνα ενός πλανήτη με έργα μηχανικής. Ο Percival Lowell έγινε ένας από τους γνωστότερους υποστηρικτές αυτής της ερμηνείας. Μια αβέβαιη παρατήρηση είχε μετατραπεί, για αρκετούς, σε ένδειξη πολιτισμού.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η πρόταση του Pickering για τα κάτοπτρα έμοιαζε λογική: αν υπήρχαν παρατηρητές στον Άρη, ίσως αναγνώριζαν τα φωτεινά σήματα και απαντούσαν. Ωστόσο, οι απόπειρες επικοινωνίας μπορούσαν να απέχουν πολύ από όσα τεκμηρίωνε η επιστήμη. Το 1928, ο Βρετανός δικηγόρος Hugh Mansfield Robinson έστειλε μέσω του ραδιοσταθμού Rugby ένα τηλεγράφημα προς τον Άρη. Πίστευε ότι επικοινωνούσε τηλεπαθητικά με μια Αρειανή και ότι γνώριζε λέξεις της γλώσσας της. Η εκπομπή ήταν πραγματική· η υποτιθέμενη επαφή δεν αποτελούσε τεκμηριωμένη επικοινωνία με εξωγήινους.
Η νεότερη επιστημονική αναζήτηση άλλαξε τόσο τα εργαλεία όσο και τους στόχους. Το 1960, ο αστρονόμος Frank Drake πραγματοποίησε το Project Ozma, την πρώτη αναζήτηση εξωγήινης νοημοσύνης μέσω ραδιοσημάτων. Το 1974 συμμετείχε, μαζί με τον Carl Sagan, στη δημιουργία του μηνύματος του Αρεσίμπο. Οι ίδιοι άνθρωποι μπορούσαν να εργάζονται και προς τις δύο κατευθύνσεις: να αναζητούν ένα σήμα και να σχεδιάζουν ένα μήνυμα προς το διάστημα.
Το βασικό επιχείρημα υπέρ του METI είναι απλό, αλλά παραμένει υποθετικό. Αν όλοι οι τεχνολογικοί πολιτισμοί ακούν και κανείς δεν εκπέμπει σκόπιμα, η αναμονή μπορεί να συνεχίζεται χωρίς αποτέλεσμα. Ο Ρώσος ερευνητής Alexander Zaitsev ανέπτυξε αυτή τη σκέψη ως επιχείρημα υπέρ της αποστολής μηνυμάτων. Δεν πρόκειται για επιβεβαιωμένη εξήγηση της σιωπής του ουρανού: δεν είναι γνωστό αν υπάρχουν άλλοι τέτοιοι πολιτισμοί, πόσο μάλλον ποιες θα ήταν οι επιλογές τους.
Η μετάβαση από την ακρόαση στην εκπομπή θέτει και ένα ακόμη ερώτημα: είναι συνετό να προσπαθήσει η ανθρωπότητα να τραβήξει την προσοχή άγνωστων παραληπτών; Οι υποστηρικτές του METI βλέπουν σε αυτό μια ευκαιρία επικοινωνίας, ενώ όσοι διατηρούν επιφυλάξεις ανησυχούν για τις άγνωστες συνέπειές της. Εκεί βρίσκεται η ιδιαιτερότητα του METI: το μήνυμα μπορεί να σχεδιαστεί με ανθρώπινη τεχνολογία, αλλά η αντίδραση ενός πιθανού παραλήπτη παραμένει άγνωστη.

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΜΠΟΥΓΑΤΣΑ