Στο Σόλερ της Νορβηγίας, μια γυναίκα που έζησε γύρω στο 900 μ. Χ. θάφτηκε μαζί με όπλα. Ήταν μόλις 18 ή 19 ετών όταν πέθανε και είχε τραύμα στο κεφάλι που θα μπορούσε να προέρχεται από χτύπημα σπαθιού. Η ταφή της προσφέρει μία από τις πιο χειροπιαστές ενδείξεις για ένα επίμονο ερώτημα: πολεμούσαν οι γυναίκες των Βίκινγκ; Ο συνδυασμός όπλων και τραύματος ενισχύει αυτή την πιθανότητα, χωρίς να αποκαλύπτει τις περιστάσεις του τραυματισμού της — ούτε πόσες άλλες γυναίκες μπορεί να είχαν βρεθεί σε μάχη.
Οι αφηγήσεις για γυναίκες πολεμίστριες δεν είναι σύγχρονη επινόηση. Τον 12ο αιώνα, ο Δανός ιστορικός και θεολόγος Σάξων ο Γραμματικός περιέγραφε στο έργο του Gesta Danorum, την «Ιστορία των Δανών», γυναίκες που ντύνονταν σαν άνδρες και αφιέρωναν τον χρόνο τους στην πολεμική εκπαίδευση. Η περιγραφή του αντιπαρέθετε τα όπλα με την υφαντική και τη μάχη με τον έρωτα. Σε ένα άλλο μεσαιωνικό κείμενο, το ιρλανδικό Cogadh Gaedhel re Gallaibh, μια «Κόκκινη Κυρά» εμφανίζεται να ηγείται στόλου των Βίκινγκ σε επιδρομή στο Μπέλφαστ τον 10ο αιώνα.
Αυτές οι ιστορίες, όμως, δεν μπορούν να θεωρηθούν καταγραφές πραγματικών πολεμικών γεγονότων. Ο Thomas Kristian Heebøll-Holm, καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Δανίας, εξηγεί στο Live Science ότι οι πολεμίστριες του Σάξωνα εμφανίζονται στα τμήματα του έργου που αφορούν το θρυλικό παρελθόν της Δανίας. Θεωρεί τις αφηγήσεις αυτές μυθοπλαστικές και ηθικοδιδακτικές, με επιρροές, σε ορισμένες περιπτώσεις, από τους αρχαιοελληνικούς μύθους για τις Αμαζόνες. Αντίστοιχα, ο Νιλ Πράις, καθηγητής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλας, επισημαίνει ότι η ιστορική ακρίβεια της αναφοράς στην «Κόκκινη Κυρά» αμφισβητείται.
Η αρχαιολογία προσφέρει πιο χειροπιαστά στοιχεία, αλλά όχι πάντα σαφέστερες απαντήσεις. Είναι γνωστές περίπου 30 γυναικείες ταφές με όπλα από την εποχή των Βίκινγκ, η οποία εκτείνεται περίπου από το 793 έως το 1066 μ. Χ. Σε αυτές περιλαμβάνονται τρεις ταφές με σπαθιά στη Σκανδιναβία. Υπάρχουν και άλλοι γυναικείοι τάφοι με αντικείμενα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως όπλα, όπως δόρατα, τσεκούρια και μαχαίρια. Η παρουσία τέτοιων αντικειμένων δεν αρκεί από μόνη της για να δείξει ότι η νεκρή πολεμούσε: ορισμένα μπορούσαν να χρησιμοποιούνται στο κυνήγι ή στις αγροτικές εργασίες. Ένα αντικείμενο που μπορούσε να σκοτώσει δεν αποτελούσε κατ’ ανάγκην εξοπλισμό πολεμιστή.
Η ταφή μιας γυναίκας στην Μπίρκα της Σουηδίας ξεχωρίζει επειδή περιείχε πλήρη πολεμικό εξοπλισμό, καθώς και εξοπλισμό ιππασίας. Ο Όλε Κάσθολμ, επιμελητής και ανώτερος ερευνητής στο Μουσείο του Ροσκίλντε στη Δανία, θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα για το αν οι ερευνητές εφαρμόζουν τα ίδια κριτήρια σε όλες τις ταφές: αν ο νεκρός ήταν άνδρας, δεν θα αμφέβαλλαν ότι επρόκειτο για πολεμιστή. Κατά την άποψή του, η ίδια ερμηνεία πρέπει να εφαρμόζεται και όταν τα λείψανα ανήκουν σε γυναίκα.
Τα αντικείμενα ενός τάφου, ωστόσο, δεν αποκαλύπτουν απαραίτητα πώς έζησε ο άνθρωπος που θάφτηκε μαζί τους. Η αρχαιολόγος Ντέμπορα Σέπερντ επισημαίνει ότι τα όπλα μπορεί να συμβόλιζαν κληρονομική κοινωνική θέση ή κύρος, χωρίς να είχαν χρησιμοποιηθεί από τη νεκρή. Επιπλέον, η κακή κατάσταση στην οποία σώζονται πολλοί τάφοι δυσκολεύει την ερμηνεία τους. Η ίδια εκτιμά ότι ίσως υπήρχαν λίγες πολεμίστριες που προέρχονταν από οικογένειες υψηλού κύρους και πολέμησαν για σύντομο διάστημα, πιθανώς σε συγκρούσεις πριν από τον εκχριστιανισμό.
Ο Πράις θεωρεί επίσης πιθανό να πολεμούσαν και γυναίκες, αλλά σπάνια. Κατά την εκτίμησή του, αποτελούσαν μια πολύ μικρή μειονότητα των πολεμιστών. Αυτό, ωστόσο, δεν μας λέει πόσο συχνά συμμετείχαν στις μάχες. Οι περίπου 30 γνωστές ταφές με όπλα δεν μεταφράζονται σε ποσοστό γυναικών που πολέμησαν: τα κτερίσματα μαρτυρούν πώς θάφτηκε ένας άνθρωπος, όχι κατ’ ανάγκην πώς έζησε.

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΜΠΟΥΓΑΤΣΑ