Στις παγωμένες παρυφές του Ηλιακού Συστήματος, σώματα μόλις πέντε χιλιομέτρων φαίνεται να έχουν διατηρήσει πάνω τους κάτι από το περιβάλλον μέσα στο οποίο γεννήθηκαν πριν από δισεκατομμύρια χρόνια.

Για πρώτη φορά, τα διαστημικά τηλεσκόπια Hubble και James Webb συνεργάστηκαν σε βαθιές παρατηρήσεις της εξώτερης ζώνης του ηλιακού συστήματος και εντόπισαν 27 εξαιρετικά αμυδρά αντικείμενα έξω από την τροχιά του Ποσειδώνα (trans‑Neptunian objects, TNOs). Οι μετρήσεις αποκάλυψαν δύο απροσδόκητα ευρήματα: τα μικρότερα μέλη του πληθυσμού έχουν τα ίδια χρωματικά χαρακτηριστικά με τα μεγαλύτερα, και συνολικά υπάρχουν λιγότερα πολύ μικρά TNOs από ό, τι προέβλεπαν ορισμένα μοντέλα σχηματισμού.

Οι ομάδες, με την καθοδήγηση του National Research Council of Canada και επικεφαλής υποψήφιους διδάκτορες από το University of Victoria και το Northern Arizona University, παρατήρησαν την ίδια περιοχή του ουρανού σχεδόν ταυτόχρονα με το Hubble (στο ορατό) και το Webb (στο υπέρυθρο). Ο συνδυασμός των δύο φασμάτων επέτρεψε την ακριβή εκτίμηση χρωμάτων, τροχιών και μεγεθών για 27 νέα, εξαιρετικά αμυδρά (ultrafaint) TNOs — το μικρότερο έχει διάμετρο περίπου 5 χιλιομέτρων.

Οι ερευνητές κατέταξαν τα αντικείμενα σε δύο δυναμικές κατηγορίες: τα «κρύα» TNOs, που κινούνται σε σχετικά κυκλικές τροχιές κοντά στο επίπεδο του ηλιακού συστήματος και θεωρείται ότι έχουν παραμείνει κοντά στην περιοχή όπου σχηματίστηκαν, και τα «θερμά» TNOs, που σχηματίστηκαν αρχικά σε περιοχές πιο κοντά στους γιγάντιους πλανήτες και μετακινήθηκαν προς τα έξω σε πιο ελλειπτικές τροχιές στις πρώτες φάσεις της ιστορίας του ηλιακού συστήματος.

Προηγούμενες θεωρίες προέβλεπαν ότι τα πολύ μικρά TNOs θα είχαν επιφανειακά αλλοιωθεί από πολυάριθμες συγκρούσεις —υπόθεση που θα έδινε διαφορετικά χρώματα σε σύγκριση με τα μεγαλύτερα σώματα. Αντιθέτως, οι νέες παρατηρήσεις δείχνουν ότι τα μικρά αντικείμενα παρουσιάζουν τις ίδιες χρωματικές σχέσεις με τα μεγαλύτερα μέλη της ίδιας δυναμικής ομάδας. Αυτό υποδηλώνει είτε ότι οι συγκρούσεις στην εξώτερη ζώνη είναι σπανιότερες ή ασθενέστερες απ’ ό, τι εκτιμήθηκε, είτε ότι οι επιφάνειες των μικρών TNOs διατηρούν σε μεγάλο βαθμό την πρωτογενή τους σύνθεση.

Ακόμη, από τα υπέρυθρα δεδομένα του Webb προέκυψε ότι ο αριθμός των πολύ μικρών σωμάτων είναι μικρότερος από τις προβλέψεις κάποιων μοντέλων για το σχηματισμό πλανητικών σωματιδίων (planetesimals). Οι μετρήσεις δείχνουν παρόμοιες κατανομές μεγέθους για τις «κρύες» και τις «θερμές» υποομάδες, κάτι που υποδηλώνει ότι η διαδικασία σχηματισμού πλανητικών σωματιδίων παρήγαγε αντίστοιχες αρχικές διανομές μεγέθους παρά τις διαφορετικές συνθήκες στον δίσκο όπου σχηματίστηκαν.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα ευρήματα απαιτούν αναθεώρηση ορισμένων λεπτομερειών των μοντέλων σχηματισμού και εξέλιξης της εξώτερης ζώνης: είτε οι ρυθμοί συγκρούσεων και η μεταβατική θραύση έχουν υποεκτιμηθεί, είτε υπάρχουν μηχανισμοί που επιτρέπουν τη διατήρηση αρχέγονων επιφανειακών χαρακτηριστικών στα μικρότερα σώματα.

Η μελέτη αυτών των μικρών TNOs έγινε δυνατή μόνο χάρη στον συμπληρωματικό ρόλο των δύο τηλεσκοπίων: το Hubble έχει ευαισθησία στο ορατό φάσμα και το Webb στο υπέρυθρο, και μαζί επιτρέπουν τη μέτρηση χρωμάτων και την εκτίμηση της σύνθεσής τους, κάτι που δεν θα ήταν δυνατό μεμονωμένα.

Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται σε δύο άρθρα στο The Astronomical Journal (2026): Marielle R. Eduardo et al., «The Luminosity Function of Ultrafaint Trans‑Neptunian Objects Detected by JWST» (DOI: 10. 3847/1538-3881/ae907f) και Anastasia N. Morgan et al., «Combined JWST and HST Deep Imaging to Characterize the Smallest Known Trans‑Neptunian Objects» (DOI: 10. 3847/1538-3881/ae9084).