Ανάλυση βαθιών αυλακώσεων και χημικών υπολειμμάτων σε δόντια δύο σκελετών από το νησί Σουλαουέζι της Ινδονησίας υποδηλώνει ότι κάτοικοι του νησιού χρησιμοποιούσαν τον καρπό του μπετέλ (Areca catechu) για να μουδιάζουν τον πόνο στα δόντια — πιθανώς ρουφώντας ή μασώντας τον άθικτο καρπό. Τα ευρήματα παρουσιάζονται σε μελέτη του Adam Brumm και συνεργατών στο Science Advances και σε δημοσιογραφική κάλυψη του Live Science.

Οι δύο σκελετοί προέρχονται από διαφορετικές εποχές: ο ένας άνδρας χρονολογείται περίπου 25. 000–16. 000 χρόνια πριν, ενώ το δεύτερο άτομο έζησε πριν περίπου 7. 600–6. 300 χρόνια. Και οι δύο ήταν 40–50 ετών όταν πέθαναν. Στα δόντια και των δύο εντοπίστηκαν επαναλαμβανόμενες, βαθιές αυλακώσεις στην οδοντική επιφάνεια — ένα μοτίβο που δείχνει επαναλαμβανόμενη χρήση του ίδιου αντικειμένου ή της ίδιας συνήθειας στο ίδιο τμήμα του δοντιού.

Η χημική ανάλυση έδειξε επίσης ίχνη συστατικών του μπετέλ μέσα στα δείγματα δοντιών. Ο καρπός της Areca catechu περιέχει το αλκαλοειδές αρεκολίνη, που έχει νευροδραστικές ιδιότητες. Σε εργαστηριακά πειράματα της μελέτης, η έκθεση γονιδιακά τροποποιημένων ωαρίων βατράχου στην αρεκολίνη προκάλεσε μείωση της αισθητικότητας, υποστηρίζοντας την υπόθεση ότι η τοπική έκθεση στο φυτό θα μπορούσε να μουδιάζει το στόμα και να ανακουφίζει τον πονόδοντο.

Ο επικεφαλής της έρευνας, Adam Brumm, τονίζει ότι η πρακτική μάλλον παρείχε βραχυχρόνια ανακούφιση, αλλά επιδείνωνε τα οδοντικά προβλήματα με την πάροδο του χρόνου. Στα πιο ακραία δείγματα οι αυλακώσεις ήταν τόσο βαθιές που είχε εκτεθεί ο πολφός του δοντιού — μια κατάσταση που, όπως σχολίασε, «θα ήταν αφόρητα επώδυνη».

Η μελέτη προτείνει επίσης μια διαδοχή στην εξέλιξη της χρήσης του μπετέλ στη Σουλαουέζι: περίπου 4. 000 χρόνια μετά τα αρχαιότερα δείγματα, κατά τη Νεολιθική περίοδο, υπάρχουν ενδείξεις για ανάμειξη του μπετέλ με ασβέστη (slaked lime — υδροξείδιο του ασβεστίου). Ο ασβέστης αυξάνει την απελευθέρωση και την ένταση των ψυχοδραστικών ουσιών, και αυτή η σύνθεση αντιστοιχεί στο «μάσημα μπετέλ» που είναι διαδεδομένο σήμερα στη Νότια Ασία και την Ωκεανία. Οι συγγραφείς εκτιμούν ότι το σύγχρονο μάσημα πιθανώς εξελίχθηκε από την απλούστερη πρακτική του ρουφήγματος του άθικτου καρπού.

Το ενδιαφέρον της μελέτης είναι ο συνδυασμός τριών ανεξάρτητων γραμμών αποδεικτικών στοιχείων: μορφολογίας των δοντιών (οι αυλακώσεις), χημικής ανάλυσης υπολειμμάτων και εργαστηριακών δοκιμών για τη βιολογική δράση της αρεκολίνης. Ωστόσο, οι συγγραφείς επισημαίνουν την ανάγκη προσοχής στην ερμηνεία, αφού τα συμπεράσματα στηρίζονται προς το παρόν σε μόλις δύο άτομα.

Τα ευρήματα φανερώνουν μια όψη καθημερινής αυτοφροντίδας με φυτικές ουσίες πολύ πριν από τη γεωργική μετάβαση στην περιοχή: μικρές, συγκεκριμένες πρακτικές που αφήνουν ξεκάθαρα ίχνη στο σώμα και σε μερικές περιπτώσεις εξελίχθηκαν σε ευρύτερα πολιτισμικά έθιμα χιλιετίες αργότερα.