Project Hail Mary – Andy Weir

Η σύγχρονη φανταστική λογοτεχνία συχνά χωρίζεται σε δύο στρατόπεδα: εντυπωσιακές ιδέες χωρίς επιστημονικό βάθος ή σχολαστική επιστήμη χωρίς αφηγηματική ψυχή. Το Project Hail Mary κινείται συνειδητά ανάμεσα στα δύο, επιλέγοντας μια πιο δύσκολη διαδρομή: να βασίσει την πλοκή του στην επιστημονική σκέψη χωρίς να θυσιάσει την αγωνία και την ανθρώπινη διάσταση.

Η ιστορία ξεκινά με έναν άνθρωπο μόνο στο Διάστημα, χωρίς μνήμη, χωρίς πλαίσιο, χωρίς βεβαιότητα για το ποιος είναι και γιατί βρίσκεται εκεί. Σταδιακά αποκαλύπτεται ότι η αποστολή του δεν αφορά την εξερεύνηση, αλλά την επιβίωση της ίδιας της ανθρωπότητας. Ο Ήλιος —και κατ’ επέκταση όλα τα άστρα— χάνει ενέργεια με ανεξήγητο τρόπο, και η Γη βρίσκεται μπροστά σε μια αργή αλλά βέβαιη κατάρρευση.

Το βιβλίο ξεχωρίζει επειδή αντιμετωπίζει την επιστήμη όχι ως διακοσμητικό στοιχείο, αλλά ως εργαλείο αφήγησης. Η φυσική, η χημεία και η αστρονομία δεν εμφανίζονται για να εντυπωσιάσουν, αλλά για να λύσουν προβλήματα. Κάθε βήμα προς τη λύση περνά από υποθέσεις, αποτυχίες, επαναξιολόγηση δεδομένων. Η σκέψη γίνεται μέρος της δράσης. Και αυτό είναι σπάνιο.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην έννοια της συνεργασίας πέρα από τα προφανή όρια. Χωρίς να αποκαλύπτονται κρίσιμες λεπτομέρειες, το βιβλίο θέτει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ερωτήματα της επιστημονικής φαντασίας: πώς ορίζεται η επικοινωνία και η κατανόηση όταν δεν υπάρχει κοινό πλαίσιο, κοινή βιολογία ή κοινή λογική; Η απάντηση δεν δίνεται με ρομαντισμό, αλλά με υπομονή, πειραματισμό και —κυρίως— λογική.

Το Project Hail Mary δεν είναι φιλοσοφικό μανιφέστο ούτε space opera. Είναι μια ιστορία επιβίωσης που σέβεται τη νοημοσύνη του αναγνώστη. Δεν υπόσχεται θαύματα, δεν εξιδανικεύει την επιστήμη, αλλά δείχνει κάτι πιο ουσιαστικό: ότι η γνώση, όταν συνδυάζεται με επιμονή και συνεργασία, μπορεί να γίνει η πιο ρεαλιστική μορφή ελπίδας.

Για όσους αναζητούν φανταστική λογοτεχνία που πατά γερά στην επιστήμη χωρίς να χάνει τον ανθρώπινο πυρήνα της, πρόκειται για μια από τις πιο ουσιαστικές σύγχρονες επιλογές.