Αν προσπαθήσεις να περιγράψεις τη Γαιοθάλασσα με τους όρους του σύγχρονου fantasy, μάλλον θα αποτύχεις.

Δεν έχει στρατούς που συγκρούονται σε πεδία μάχης. Δεν έχει έναν ξεκάθαρο «κακό» που πρέπει να νικηθεί. Δεν έχει καν την ανάγκη να εντυπωσιάσει.

Κι όμως, η Γαιοθάλασσα (Earthsea) της Ούρσουλα Λε Γκεν θεωρείται από πολλούς ένα από τα σημαντικότερα έργα φαντασίας του 20ού αιώνα. Και παρ’ όλα αυτά, ενώ ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών, το Harry Potter, το Game of Thrones, το Dune και τόσα ακόμη έργα μεταφέρθηκαν στη μεγάλη ή τη μικρή οθόνη, η Γαιοθάλασσα εξακολουθεί να περιμένει τη δική της πραγματικά μεγάλη κινηματογραφική στιγμή.

Γιατί;

Η απάντηση είναι πολύ πιο σύνθετη από όσο φαίνεται.

Δεν είναι μια ιστορία μάχης

Το πρώτο βιβλίο, Ο Μάγος της Γαιοθάλασσας, μοιάζει αρχικά με μια κλασική ιστορία ενηλικίωσης. Ένας νεαρός μάγος, ο Γκεντ, ανακαλύπτει τις δυνάμεις του και ξεκινά το ταξίδι του. Αυτό όμως κρατά μόνο για λίγες σελίδες. Η πραγματική ιστορία δεν αφορά την ήττα κάποιου σκοτεινού άρχοντα. Ο μεγαλύτερος αντίπαλος του Γκεντ είναι ο ίδιος του ο εαυτός. Η σκιά που τον κυνηγά είναι κυριολεκτικά η προσωποποίηση της αλαζονείας, του φόβου και των λαθών του. Αυτό είναι υπέροχη λογοτεχνία. Δεν είναι όμως εύκολο σινεμά.

Beershop

Η μαγεία της Γαιοθάλασσας είναι… σιωπηλή

Στα περισσότερα σύγχρονα fantasy η μαγεία είναι θέαμα.

Εκρήξεις. Κεραυνοί. Μάχες.

Στη Γαιοθάλασσα η μαγεία βασίζεται στα Αληθινά Ονόματα των πραγμάτων. Όποιος γνωρίζει το πραγματικό όνομα ενός βράχου, ενός ανέμου ή ενός ανθρώπου μπορεί να επηρεάσει την ύπαρξή του. Η δύναμη δεν βρίσκεται στη φωτιά. Βρίσκεται στη γνώση. Και κυρίως στην αυτοσυγκράτηση.

Η Λε Γκεν επαναλαμβάνει συνεχώς ότι κάθε χρήση της μαγείας διαταράσσει την ισορροπία του κόσμου. Ένας μάγος δεν ενεργεί επειδή μπορεί. Ενεργεί μόνο όταν πρέπει. Πώς μεταφέρεις αυτή τη φιλοσοφία σε μια υπερπαραγωγή δύο ωρών χωρίς να την αλλοιώσεις;

Το Χόλιγουντ αγαπά τις συγκρούσεις

Η Γαιοθάλασσα αγαπά την ισορροπία. Το Χόλιγουντ ζητά συνεχώς μεγαλύτερες μάχες. Μεγαλύτερα τέρατα. Μεγαλύτερες εκρήξεις.

Η Λε Γκεν, αντίθετα, έγραφε για τη σιωπή, την ευθύνη και τις συνέπειες της δύναμης. Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο εμπόδιο. Η Γαιοθάλασσα δεν είναι ένα βιβλίο δράσης. Είναι ένα φιλοσοφικό ταξίδι μεταμφιεσμένο σε fantasy.

Οι προηγούμενες μεταφορές δεν βοήθησαν

Το 2004 προβλήθηκε μια τηλεοπτική μίνι σειρά, την οποία η ίδια η Λε Γκεν επέκρινε έντονα, θεωρώντας ότι παρεξήγησε το πνεύμα του έργου της και αλλοίωσε βασικά στοιχεία του κόσμου και των χαρακτήρων. Δύο χρόνια αργότερα ακολούθησε η animated ταινία του Studio Ghibli. Οι περισσότεροι περίμεναν ένα αριστούργημα.

Αντί γι’ αυτό, ο Γκορό Μιγιαζάκι συνδύασε στοιχεία από διαφορετικά βιβλία σε μια εντελώς νέα ιστορία. Η ίδια η Λε Γκεν αναγνώρισε ότι η ταινία ήταν οπτικά πανέμορφη, αλλά δήλωσε πως ήταν «διαφορετική από τη δική μου Γαιοθάλασσα». Έτσι, το σημαντικότερο λογοτεχνικό fantasy μετά τον Tolkien εξακολουθεί, για πολλούς αναγνώστες, να μην έχει αποκτήσει τη μεταφορά που του αξίζει.

Και όμως, σήμερα ίσως είναι η κατάλληλη στιγμή

Το κοινό έχει αλλάξει. Σειρές όπως το Andor, το Severance ή το Shōgun απέδειξαν ότι υπάρχει πλέον χώρος για αργή αφήγηση, χαρακτήρες με βάθος και ιστορίες που δεν βασίζονται αποκλειστικά στη δράση. Η Γαιοθάλασσα δεν χρειάζεται να γίνει το νέο Game of Thrones. Θα αποτύχει αν προσπαθήσει. Πρέπει να γίνει… Γαιοθάλασσα.

Υπάρχει ακόμη ελπίδα;

Το 2019 ανακοινώθηκε ότι η A24 και η παραγωγός Jennifer Fox ανέπτυσσαν τηλεοπτική μεταφορά της σειράς, έχοντας προηγουμένως εξασφαλίσει τα δικαιώματα με την έγκριση της ίδιας της Λε Γκεν πριν από τον θάνατό της. Ωστόσο, από τότε δεν έχει υπάρξει κάποια επίσημη ανακοίνωση για την έναρξη της παραγωγής και το έργο παραμένει ουσιαστικά «παγωμένο».

Ίσως το πρόβλημα να είναι ότι είναι… πολύ μπροστά από την εποχή της

Η Γαιοθάλασσα δεν είναι ένα βιβλίο για μάγους. Είναι ένα βιβλίο για την ταυτότητα. Για την ισορροπία. Για την ευθύνη που συνοδεύει τη γνώση. Για τη συμφιλίωση με τη σκοτεινή πλευρά του εαυτού μας. Ίσως γι’ αυτό δυσκολεύεται να μεταφερθεί στον κινηματογράφο. Ίσως επειδή δεν ζητά από τον θεατή να εντυπωσιαστεί. Ζητά να σκεφτεί. Και αυτό, όσο παράξενο κι αν ακούγεται το 2026, εξακολουθεί να είναι μία από τις πιο δύσκολες προκλήσεις για το σύγχρονο Χόλιγουντ. Ίσως όμως έρθει η στιγμή της. Και όταν συμβεί, αν κάποιος δημιουργός σεβαστεί πραγματικά το έργο της Ούρσουλα Λε Γκεν, η Γαιοθάλασσα μπορεί να γίνει αυτό που περίμεναν οι αναγνώστες εδώ και σχεδόν εξήντα χρόνια:

Όχι απλώς άλλη μία fantasy ταινία. Αλλά ένα αριστούργημα.